5 oktober 2006 door Laura Vogels
Dagelijks worden talloze onderzoeken gepubliceerd. Soms wetenschappelijk, soms wat populair van ontwerp en onderwerp. Over de kwaliteit valt dan ook uitgebreid te discussiëren. Wat in die discussie soms echter vergeten wordt, is dat de berichtgeving van de resultaten uiteindelijk de grootste bottleneck in het geheel is. Vermeldt een onderzoeksberichtje van Maurice de Hond duidelijk dat de onderzoeksgroep slechts 45 winkelende mensen in de Koopgoot betrof, dan weet je dat de resultaten niet algemeen geldend zijn. Maar wat als de pers juist de verkeerde resultaten benadrukt?
Tuurlijk, het is waar dat 39 procent van Nederland geen bibliotheek bezoekt. Maar om, zoals RTL Nieuws deed, daar de spotlights op te zetten, doet het onderzoek geen recht. Uit de peiling (pdf) van TNS NIPO blijkt namelijk tevens dat 32 procent minimaal eens per maand de bieb bezoekt. RTL benadrukte daarnaast dat 70 procent van de respondenten niet vaker naar de bibliotheek zou gaan als deze moderniseert. Hierdoor zou het 'pompen of verzuipen' zijn voor de Nederlandse bibliotheken. Echter, uit datzelfde onderzoek blijkt juist dat 81 procent de bieb helemaal niet ouderwets vindt. Geen wonder dat modernisering geen verandering brengt in het bezoekgedrag!
Een paar feiten op een rij:
Uit antwoord op de vraag of de bibliotheek ouderwets is, blijkt dat 81 procent het daar niet mee eens is. De traditionele functies worden kennelijk niet als ouderwets beschouwd en ook de vernieuwingen van de bibliotheek worden wel degelijk gewaardeerd. De jongste groep respondenten (18-34 jaar) geeft voor 74 procent aan de bibliotheek niet als ouderwets te beschouwen.
Op de stelling of de bibliotheek zal verdwijnen als zij niet verandert, reageert 69 procent ontkennend. Dat geeft aan dat de bibliotheek voor het overgrote deel van de mensen vanzelfsprekend blijft bestaan. Van degenen die geen lid (meer) zijn van de bibliotheek, verwacht 67 procent dat de bibliotheek zal blijven bestaan, zelfs als zij niet verandert.
Als aan leden en niet-leden de vraag wordt gesteld hoe vaak ze de bibliotheek bezoeken, geeft 32 procent van alle respondenten aan minimaal een keer per maand naar de bibliotheek te gaan. Daarnaast bezoekt 29 procent van de respondenten een tot elf keer per jaar de bieb. Van degenen die ooit lid zijn geweest, komt 49 procent tenminste eens per jaar in de bibliotheek waarvan 13 procent minstens eens per maand.
85 Procent van de respondenten vindt in de bibliotheek de boeken die men zoekt en 81 procent van de mensen voelt zich in de bibliotheek op z'n gemak. Redenen voor mensen om hun lidmaatschap op te zeggen, hebben te maken met het feit dat men niet leest of minder leest dan vroeger, dat men liever boeken koopt of dat men op een andere manier aan boeken komt (bijvoorbeeld door ze van anderen te lenen). Redenen die de bibliotheek zelf betreffen (te weinig interessante of nieuwe boeken, de bieb is te duur of te ouderwets) scoren zonder uitzondering laag (minder dan 10 procent).
Zo'n 76 procent van de bibliotheekbezoeken komt voort uit het lenen van boeken. Daar kunnen moeilijk conclusies uit worden getrokken. In ieder geval geeft dit percentage in combinatie met het aantal leden van de bibliotheek (4,2 miljoen mensen) aan dat er nog zeer veel gebruik wordt gemaakt van de uitleen van boeken.
Dit vind ik dus een stuk inzichtelijker dan de manier waarop RTL haar berichtgeving vormgeeft. Dit is een manier van tendentieuze berichtgeving die eigenlijk door het Commissariaat voor de Media bestraft zou moeten worden. Het is in ieder geval een serieuze berichtgever als RTL onwaardig.